Tymczasem nietrzymania moczu nie należy traktować jako naturalnej konsekwencji starzenia się, ciąży czy porodu. Jest to objaw, którego przyczynę warto zdiagnozować. W wielu przypadkach odpowiednio dobrane leczenie zachowawcze, w tym fizjoterapia uroginekologiczna, może znacząco zmniejszyć dolegliwości, a czasami doprowadzić do ich ustąpienia.

Jeżeli mieszkasz w Nowym Sączu lub okolicy i zauważasz wyciek moczu podczas kaszlu, kichania, biegania, treningu albo pojawia się nagłe parcie na pęcherz, warto sprawdzić, z czego wynika problem. W SANUS Gabinecie Fizjoterapii i Osteopatii w Nowym Sączu fizjoterapia uroginekologiczna jest dobierana indywidualnie na podstawie wywiadu i oceny funkcjonalnej.

Czym jest nietrzymanie moczu?

Nietrzymanie moczu to mimowolny wyciek moczu, który może pojawiać się sporadycznie albo regularnie. Czasami jest to kilka kropel podczas kichnięcia lub ćwiczeń. U innych osób problem jest na tyle nasilony, że ogranicza aktywność fizyczną, kontakty społeczne, podróże, pracę czy życie seksualne.

Niektóre pacjentki rezygnują z biegania, skakania albo treningu w obawie przed wyciekiem moczu. Inne zaczynają przed wyjściem z domu wielokrotnie korzystać z toalety albo planują swoją aktywność w zależności od lokalizacji łazienek.

To nie są problemy, z którymi trzeba nauczyć się żyć. W pierwszej kolejności trzeba natomiast ustalić rodzaj nietrzymania moczu i mechanizm odpowiedzialny za objawy.

Jakie są rodzaje nietrzymania moczu?

Wysiłkowe nietrzymanie moczu

Wysiłkowe nietrzymanie moczu występuje wtedy, gdy wyciek pojawia się podczas wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej, np. podczas:

  • kaszlu,

  • kichania,

  • śmiechu,

  • biegania,

  • podskoków,

  • ćwiczeń,

  • podnoszenia ciężaru,

  • szybkiej zmiany pozycji.

Problem może być związany między innymi z funkcją mięśni dna miednicy oraz mechanizmami podparcia i zamykania cewki moczowej.

Naglące nietrzymanie moczu

W tym przypadku charakterystyczne jest nagłe i trudne do opanowania parcie na pęcherz, po którym może nastąpić mimowolny wyciek moczu.

Mogą występować również:

  • częste oddawanie moczu,

  • potrzeba bardzo szybkiego dotarcia do toalety,

  • oddawanie niewielkich ilości moczu,

  • częste oddawanie moczu w nocy.

W przypadku tego rodzaju problemów postępowanie terapeutyczne jest inne niż w typowym wysiłkowym nietrzymaniu moczu. Jedną z metod leczenia zachowawczego może być trening pęcherza. Europejskie wytyczne potwierdzają jego zastosowanie w przypadku naglącego nietrzymania moczu.

Mieszane nietrzymanie moczu

Mieszane nietrzymanie moczu łączy cechy obu opisanych wyżej problemów. Pacjentka może więc doświadczać zarówno wycieku podczas kaszlu lub ćwiczeń, jak i silnego parcia na pęcherz.

W takim przypadku terapia powinna uwzględniać objawy dominujące i ich rzeczywistą przyczynę.

Dlaczego dochodzi do nietrzymania moczu?

Nie ma jednej przyczyny nietrzymania moczu. Zwykle problem rozwija się pod wpływem kilku czynników.

Znaczenie mogą mieć m.in.:

  • ciąża i porody,

  • zmiany związane z menopauzą,

  • zaburzenia funkcji mięśni dna miednicy,

  • nadwaga i otyłość,

  • przewlekły kaszel,

  • przewlekłe zaparcia i częste parcie podczas wypróżniania,

  • operacje w obrębie miednicy,

  • choroby neurologiczne,

  • zaburzenia funkcji pęcherza,

  • niektóre leki,

  • nadmierne spożycie kofeiny,

  • zaburzenia mechanizmu podparcia narządów miednicy.

NICE wymienia m.in. zaparcia oraz szereg czynników związanych z funkcją dna miednicy jako elementy, które powinny być uwzględniane podczas oceny pacjentki.

Czy nietrzymanie moczu zawsze oznacza słabe mięśnie dna miednicy?

Nie.

To jedno z najczęstszych nieporozumień.

Mięśnie dna miednicy mogą być rzeczywiście osłabione, ale u części pacjentek problemem jest:

  • nieprawidłowy czas aktywacji mięśni,

  • słaba koordynacja,

  • trudność w rozluźnianiu,

  • nadmierne napięcie spoczynkowe,

  • nieprawidłowa reakcja mięśni podczas kaszlu lub wysiłku,

  • zaburzona współpraca dna miednicy z oddechem i ruchem całego tułowia.

Dlatego przypadkowe wykonywanie dużej liczby „Kegli” nie jest dobrym rozwiązaniem dla każdej osoby.

Najpierw warto ustalić, czego konkretnie potrzebuje dno miednicy: zwiększenia siły i wytrzymałości, poprawy szybkości reakcji, lepszej koordynacji czy może przede wszystkim umiejętności rozluźnienia.

Nietrzymanie moczu po porodzie – czy to normalne?

Po ciąży i porodzie nietrzymanie moczu występuje stosunkowo często. Nie oznacza to jednak, że należy je zaakceptować jako trwałą konsekwencję macierzyństwa.

Ciąża i poród wpływają na cały układ dna miednicy, a powrót jego funkcji wymaga czasu. Jeśli wycieki utrzymują się, powtarzają podczas aktywności albo kobieta zaczyna z ich powodu unikać ruchu, warto przeprowadzić ocenę uroginekologiczną.

Odpowiednio prowadzony trening mięśni dna miednicy ma szczególne znaczenie w profilaktyce i terapii zaburzeń związanych z ciążą i okresem poporodowym.

Nietrzymanie moczu w okresie menopauzy

W okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie zmieniają się warunki hormonalne, struktura tkanek oraz funkcjonowanie układu moczowo-płciowego.

Jednocześnie może dochodzić do zmian siły mięśniowej, masy ciała i aktywności fizycznej.

Dlatego pojawienie się wycieku moczu po 50. roku życia również nie powinno być automatycznie tłumaczone wiekiem. Wiek zwiększa ryzyko występowania problemu, ale nie oznacza, że nic nie można z nim zrobić.

Jak diagnozuje się nietrzymanie moczu?

Dobra terapia zaczyna się od rozpoznania mechanizmu problemu, a nie od rozdania wszystkim pacjentkom takiego samego zestawu ćwiczeń.

W zależności od objawów diagnostyka może obejmować:

  • dokładny wywiad,

  • ocenę częstotliwości oddawania moczu,

  • analizę sytuacji, w których pojawia się wyciek,

  • dzienniczek mikcji,

  • badanie moczu,

  • ocenę funkcji mięśni dna miednicy,

  • USG,

  • konsultację ginekologiczną lub urologiczną,

  • badanie urodynamiczne w wybranych sytuacjach.

Nie każda pacjentka potrzebuje badania urodynamicznego. Zakres diagnostyki dobiera się do rodzaju i nasilenia objawów. Europejskie wytyczne podkreślają znaczenie prawidłowego rozpoznania rodzaju zaburzeń dolnych dróg moczowych przed wyborem leczenia.

Jak leczyć nietrzymanie moczu?

Leczenie zależy od rodzaju nietrzymania moczu, przyczyny dolegliwości oraz stanu pacjentki.

Może obejmować:

  • fizjoterapię uroginekologiczną,

  • indywidualny trening mięśni dna miednicy,

  • trening pęcherza,

  • modyfikację codziennych nawyków,

  • leczenie zaparć i przewlekłego kaszlu,

  • redukcję masy ciała, jeśli jest wskazana,

  • leczenie farmakologiczne,

  • leczenie operacyjne w określonych przypadkach.

W przypadku kobiet z wysiłkowym lub mieszanym nietrzymaniem moczu nadzorowany trening mięśni dna miednicy jest rekomendowany jako leczenie pierwszego wyboru. NICE zaleca program trwający co najmniej 3 miesiące.

To istotna informacja: przed rozważaniem bardziej inwazyjnego leczenia w wielu przypadkach warto najpierw wykorzystać dobrze zaplanowane postępowanie zachowawcze.

Urofizjoterapia w nietrzymaniu moczu – na czym polega?

Fizjoterapia uroginekologiczna nie powinna sprowadzać się do polecenia: „proszę ćwiczyć mięśnie Kegla”.

Podczas terapii fizjoterapeuta może ocenić między innymi:

  • czy pacjentka potrafi prawidłowo napiąć mięśnie dna miednicy,

  • czy potrafi je całkowicie rozluźnić,

  • siłę i wytrzymałość mięśni,

  • szybkość ich reakcji,

  • koordynację z oddechem,

  • zachowanie dna miednicy podczas wysiłku,

  • sposób wykonywania ćwiczeń,

  • wpływ codziennych nawyków i aktywności na objawy.

Na tej podstawie dobierany jest indywidualny program terapii.

ACOG również wskazuje, że fizjoterapeuta specjalizujący się w terapii dna miednicy może pomóc pacjentce nauczyć się prawidłowej pracy tych mięśni.

Trening mięśni dna miednicy

Trening może obejmować pracę nad:

  • siłą,

  • wytrzymałością,

  • szybkością reakcji,

  • koordynacją,

  • prawidłowym rozluźnieniem.

Najważniejsze jest jednak to, aby ćwiczenia odpowiadały wynikowi badania.

Więcej napięcia nie zawsze oznacza lepszą funkcję.

Jeżeli pacjentka nie potrafi prawidłowo rozluźniać dna miednicy, samo zwiększanie liczby skurczów nie musi rozwiązać problemu.

Nauka reakcji podczas kaszlu i wysiłku

Dno miednicy musi reagować w odpowiednim momencie podczas czynności zwiększających ciśnienie w jamie brzusznej.

Dlatego terapia może obejmować naukę kontrolowanej reakcji podczas:

  • kaszlu,

  • kichania,

  • wstawania,

  • podnoszenia,

  • przysiadu,

  • ćwiczeń,

  • biegania i podskoków.

Celem nie jest unikanie aktywności przez całe życie, lecz stopniowe przygotowanie organizmu do jej bezpiecznego wykonywania.

Czy przy nietrzymaniu moczu można ćwiczyć?

W większości przypadków – tak.

Nietrzymanie moczu nie oznacza automatycznie konieczności rezygnacji z treningu, biegania czy zajęć fitness. Jeżeli jednak podczas każdej aktywności pojawia się wyciek moczu, warto najpierw ocenić funkcję dna miednicy i odpowiednio zmodyfikować obciążenie.

Czasami potrzebne będzie okresowe ograniczenie określonych ćwiczeń, a następnie stopniowe zwiększanie trudności.

Celem fizjoterapii powinien być powrót do możliwie normalnej aktywności, a nie stworzenie długiej listy ruchów zakazanych.

Co możesz zrobić już teraz?

Jeżeli zauważasz pierwsze objawy nietrzymania moczu:

  • nie chodź do toalety co chwilę „na zapas”,

  • jednocześnie nie przetrzymuj moczu przez wiele godzin,

  • pij płyny odpowiednio do swoich potrzeb zamiast celowo ograniczać wodę,

  • zwróć uwagę na ilość kawy i innych napojów zawierających kofeinę,

  • zadbaj o regularne wypróżnienia i unikaj przewlekłego parcia,

  • obserwuj, podczas jakich czynności pojawia się wyciek,

  • przez kilka dni możesz prowadzić dzienniczek mikcji,

  • nie rozpoczynaj intensywnego programu ćwiczeń dna miednicy bez upewnienia się, że wykonujesz je prawidłowo.

Jeżeli objawy są powtarzalne, warto skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą uroginekologicznym.

Kiedy nietrzymanie moczu wymaga konsultacji lekarskiej?

Szczególnie ważna jest konsultacja medyczna, jeśli objawom towarzyszą m.in.:

  • ból lub pieczenie podczas oddawania moczu,

  • krew w moczu,

  • nawracające infekcje dróg moczowych,

  • trudność z opróżnieniem pęcherza,

  • nagłe pojawienie się nietrzymania moczu bez wyraźnej przyczyny,

  • nowe objawy neurologiczne,

  • znaczne nasilenie problemu.

W takich przypadkach fizjoterapia nie zastępuje diagnostyki lekarskiej.

Jeśli zastanawiasz się, czego możesz spodziewać się podczas konsultacji, przeczytaj również, jak wygląda pierwsza wizyta u urofizjoterapeuty i jak się do niej przygotować.

Urofizjoterapia Nowy Sącz – pomoc w SANUS

Jeżeli zmagasz się z wyciekiem moczu podczas kaszlu, kichania, biegania lub ćwiczeń albo odczuwasz częste i nagłe parcie na pęcherz, warto najpierw ustalić, dlaczego tak się dzieje.

W SANUS Gabinecie Fizjoterapii i Osteopatii w Nowym Sączu fizjoterapia uroginekologiczna jest dobierana indywidualnie do problemu i możliwości pacjentki.

Nie zakładamy automatycznie, że każde nietrzymanie moczu oznacza osłabienie mięśni i że rozwiązaniem jest wykonywanie jak największej liczby ćwiczeń Kegla.

Najpierw potrzebna jest ocena funkcji. Dopiero później można zaplanować terapię.

Najczęstsze pytania o nietrzymanie moczu

Czy nietrzymanie moczu po porodzie samo przejdzie?

U części kobiet objawy mogą zmniejszać się wraz z regeneracją po porodzie. Jeśli jednak wycieki utrzymują się, nasilają lub ograniczają aktywność, warto skorzystać z konsultacji zamiast czekać przez wiele miesięcy.

Czy ćwiczenia Kegla pomagają na nietrzymanie moczu?

Prawidłowo dobrany trening mięśni dna miednicy jest podstawowym elementem leczenia zachowawczego wielu przypadków wysiłkowego i mieszanego nietrzymania moczu. Nie oznacza to jednak, że każdy powinien wykonywać identyczne ćwiczenia.

Czy nietrzymanie moczu można wyleczyć bez operacji?

W wielu przypadkach leczenie zaczyna się od metod zachowawczych. Operacja jest jedną z możliwości leczenia określonych postaci nietrzymania moczu, szczególnie kiedy wcześniejsze metody nie przyniosły wystarczającej poprawy.

Czy nietrzymanie moczu jest normalne po 50. roku życia?

Nie. Występuje częściej wraz z wiekiem, ale nie powinno być traktowane jako nieunikniony i niewymagający leczenia element starzenia.

Nietrzymanie moczu można leczyć

Najważniejsze jest to, aby nie sprowadzać nietrzymania moczu wyłącznie do „słabego dna miednicy”.

Podobny objaw może mieć różne przyczyny, dlatego skuteczna terapia powinna rozpocząć się od prawidłowej diagnostyki.

Dobrze dobrana urofizjoterapia w Nowym Sączu może obejmować trening mięśni dna miednicy, naukę ich rozluźniania i koordynacji, trening pęcherza, modyfikację codziennych nawyków oraz stopniowy powrót do aktywności fizycznej.

Jeżeli wyciek moczu powoduje, że przestajesz biegać, ćwiczyć, podróżować albo stale zastanawiasz się, gdzie znajduje się najbliższa toaleta – warto poszukać przyczyny.

W SANUS Gabinecie Fizjoterapii i Osteopatii w Nowym Sączu możesz umówić konsultację z zakresu fizjoterapii uroginekologicznej i rozpocząć terapię dobraną do Twojego problemu.

Umów wizytę