Ból żuchwy podczas jedzenia, napięcie mięśni twarzy, trudność w szerokim otwieraniu ust, zaciskanie zębów czy bolesne klikanie w okolicy stawu skroniowo-żuchwowego mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Stawy skroniowo-żuchwowe współpracują z mięśniami żucia oraz strukturami twarzy, głowy i szyi. Dlatego w SANUS nie koncentrujemy się wyłącznie na miejscu, w którym pacjent odczuwa ból. Fizjoterapeuta przeprowadza wywiad i badanie funkcjonalne, aby określić, jakie struktury mogą mieć związek z występującymi objawami i czy fizjoterapia jest właściwym elementem postępowania.
Terapia stawów skroniowo-żuchwowych w SANUS w Nowym Sączu jest dobierana indywidualnie do objawów, wyniku badania oraz potrzeb pacjenta.
Z jakimi objawami warto zgłosić się na konsultację?
Konsultację fizjoterapeutyczną warto rozważyć między innymi wtedy, gdy występują:
-
ból w okolicy stawu skroniowo-żuchwowego,
-
ból lub napięcie mięśni żuchwy i twarzy,
-
ból podczas gryzienia, żucia lub ziewania,
-
ograniczenie lub asymetria otwierania ust,
-
uczucie sztywności żuchwy,
-
blokowanie się żuchwy,
-
bolesne kliknięcia lub przeskakiwanie podczas otwierania i zamykania ust,
-
zaciskanie lub zgrzytanie zębami,
-
uczucie zmęczenia mięśni żucia,
-
napięcie w okolicy skroni,
-
dolegliwości twarzy i szyi współwystępujące z problemami żuchwy.
Samo klikanie lub trzaskanie w stawie, jeśli nie towarzyszy mu ból ani ograniczenie funkcji, nie zawsze wymaga terapii. Dlatego najważniejsza jest ocena objawów i funkcji, a nie sam dźwięk pojawiający się podczas ruchu żuchwy.
Czym są zaburzenia stawów skroniowo-żuchwowych?
Określenie TMD (temporomandibular disorders) obejmuje grupę różnych zaburzeń dotyczących stawów skroniowo-żuchwowych, mięśni odpowiedzialnych za ruch żuchwy oraz struktur z nimi współpracujących.
Nie istnieje jedna przyczyna wszystkich dolegliwości skroniowo-żuchwowych.
U jednej osoby dominującym problemem może być przeciążenie mięśni żucia, u innej ograniczenie ruchomości lub problem związany bezpośrednio ze stawem. Objawy mogą również współistnieć z zaciskaniem zębów, bruksizmem, bólami głowy, zwiększonym napięciem mięśniowym czy przewlekłym stresem.
Dlatego zamiast szukać jednej uniwersalnej przyczyny, podczas wizyty oceniamy indywidualny obraz funkcjonowania pacjenta.
Jak wygląda pierwsza wizyta?
Pierwsza wizyta rozpoczyna się od dokładnego wywiadu.
Fizjoterapeuta może zapytać między innymi:
-
kiedy pojawiły się dolegliwości,
-
w którym miejscu występuje ból,
-
czy ból pojawia się podczas jedzenia, ziewania lub mówienia,
-
czy występuje zaciskanie lub zgrzytanie zębami,
-
czy żuchwa się blokuje,
-
czy pojawiają się bóle głowy lub twarzy,
-
czy pacjent był leczony stomatologicznie lub ortodontycznie,
-
czy korzysta z szyny zaleconej przez lekarza dentystę,
-
czy w przeszłości występował uraz twarzy lub żuchwy.
Następnie wykonywane jest badanie funkcjonalne.
Co może ocenić fizjoterapeuta?
W zależności od zgłaszanego problemu badanie może obejmować ocenę:
Ruchu żuchwy
Sprawdzamy między innymi zakres otwierania ust, tor ruchu żuchwy oraz występowanie bólu, ograniczenia lub asymetrii.
Stawów skroniowo-żuchwowych
Oceniamy zachowanie stawu podczas ruchu oraz objawy pojawiające się przy jego obciążaniu.
Mięśni żucia
Badaniu mogą podlegać mięśnie odpowiedzialne za zaciskanie, otwieranie i ruchy żuchwy.
Twarzy i szyi
W zależności od objawów możemy również ocenić ruchomość i napięcie struktur szyi oraz innych obszarów funkcjonalnie związanych z dolegliwościami pacjenta.
Badanie pozwala zdecydować, czy fizjoterapia jest odpowiednią formą postępowania oraz zaplanować dalszą terapię.
Jak może wyglądać terapia stawów skroniowo-żuchwowych?
Nie stosujemy jednego schematu terapii dla wszystkich pacjentów.
W zależności od wyniku badania fizjoterapia może obejmować między innymi:
Terapię manualną
Techniki manualne mogą być stosowane w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego oraz tkanek miękkich związanych z jego funkcją.
Pracę z mięśniami twarzy i żuchwy
Jeżeli badanie wskazuje na zwiększone napięcie lub tkliwość określonych struktur, terapia może obejmować pracę z mięśniami żucia i tkanek sąsiednich.
Ćwiczenia żuchwy
Pacjent może otrzymać indywidualnie dobrane ćwiczenia poprawiające kontrolę, zakres lub koordynację ruchu żuchwy.
Edukację i zmianę codziennych nawyków
Ważnym elementem postępowania może być zwrócenie uwagi na zachowania zwiększające obciążenie układu żucia, np. częste zaciskanie zębów, żucie gumy lub utrzymywanie żuchwy w napięciu.
Pracę z obszarem szyi
Jeżeli dolegliwości żuchwy współistnieją z objawami ze strony szyi, fizjoterapeuta może również uwzględnić ten obszar w badaniu i terapii.
Celem postępowania jest przede wszystkim poprawa funkcji oraz zmniejszenie dolegliwości ograniczających codzienne życie.
Zaciskanie zębów i bruksizm – czy fizjoterapia może pomóc?
Zaciskanie i zgrzytanie zębami mogą współwystępować z nadmiernym napięciem mięśni żucia, bólem żuchwy, twarzy lub głowy.
Fizjoterapia nie zastępuje diagnostyki stomatologicznej ani leczenia bruksizmu, ale może być jednym z elementów postępowania, szczególnie gdy występują dolegliwości mięśniowe, ból lub ograniczenie funkcji.
Jeżeli konieczna jest ocena uzębienia, zgryzu lub zastosowanie szyny, pacjent powinien pozostawać pod opieką lekarza dentysty.
Fizjoterapia stomatologiczna – współpraca kilku specjalistów
Problemy stawów skroniowo-żuchwowych nie zawsze wymagają wyłącznie fizjoterapii.
W zależności od objawów może być potrzebna współpraca z:
lekarzem dentystą, ortodontą, chirurgiem stomatologicznym lub szczękowo-twarzowym, lekarzem laryngologiem, neurologiem albo innym specjalistą.
Jeżeli podczas badania fizjoterapeuta zauważy objawy wymagające dalszej diagnostyki, poinformuje pacjenta o potrzebie odpowiedniej konsultacji.
Takie interdyscyplinarne podejście pozwala dobrać postępowanie do rzeczywistego źródła problemu, zamiast leczyć każdy ból twarzy lub żuchwy w ten sam sposób.
Kiedy najpierw skonsultować się z lekarzem lub dentystą?
Nie każdy ból twarzy i żuchwy pochodzi ze stawu skroniowo-żuchwowego.
Konsultacja lekarska lub stomatologiczna jest szczególnie ważna między innymi w przypadku:
silnego bólu zęba, obrzęku, gorączki lub podejrzenia infekcji, świeżego urazu twarzy lub żuchwy, nagłego znacznego ograniczenia ruchu żuchwy, nowych objawów neurologicznych albo szybko nasilających się dolegliwości o nieznanej przyczynie.
W takiej sytuacji fizjoterapia nie powinna opóźniać właściwej diagnostyki.
Czy klikanie w stawie skroniowo-żuchwowym zawsze wymaga terapii?
Nie.
Dźwięki pojawiające się podczas ruchu stawu skroniowo-żuchwowego są stosunkowo częste. Jeżeli klikaniu nie towarzyszy ból, blokowanie żuchwy ani pogorszenie jej funkcji, samo występowanie dźwięku nie musi być wskazaniem do terapii.
Warto natomiast skonsultować problem, gdy kliknięcia są bolesne, pojawia się ograniczenie ruchu lub żuchwa zaczyna się blokować.
Czy ból głowy może mieć związek ze stawami skroniowo-żuchwowymi?
U części pacjentów dolegliwości związane z układem żucia mogą współistnieć z określonymi rodzajami bólu głowy.
Nie oznacza to jednak, że każdy ból głowy pochodzi od żuchwy.
Dlatego podczas wywiadu i badania zwracamy uwagę na charakter dolegliwości oraz objawy towarzyszące. W razie potrzeby rekomendowana jest dalsza diagnostyka lekarska.
Czy wada zgryzu jest przyczyną problemów ze stawem skroniowo-żuchwowym?
Zależności pomiędzy zgryzem a zaburzeniami skroniowo-żuchwowymi są bardziej złożone, niż często się przedstawia.
Nie należy zakładać, że sam nieprawidłowy zgryz jest przyczyną TMD ani że jego korekcja automatycznie usunie dolegliwości.
Dlatego fizjoterapeuta ocenia funkcję, natomiast decyzje dotyczące leczenia stomatologicznego lub ortodontycznego należą do odpowiednich specjalistów.
Ile wizyt jest potrzebnych?
Nie można z góry określić jednej liczby wizyt dla każdego pacjenta.
Plan postępowania zależy między innymi od rodzaju objawów, czasu ich trwania, wyniku badania oraz reakcji pacjenta na terapię.
Po pierwszej wizycie fizjoterapeuta omawia wynik badania oraz proponowany sposób dalszego postępowania.
Terapia stawów skroniowo-żuchwowych w SANUS Nowy Sącz
Jeżeli odczuwasz ból żuchwy lub twarzy, masz trudność w otwieraniu ust, bolesne klikanie, uczucie przeciążenia mięśni żucia albo inne objawy związane z funkcją żuchwy, możesz umówić się na indywidualną konsultację fizjoterapeutyczną.
W SANUS rozpoczynamy od wywiadu i badania funkcjonalnego. Na ich podstawie określamy, czy fizjoterapia może być odpowiednią częścią postępowania i dobieramy terapię do konkretnego problemu.
Masz dolegliwości w obrębie żuchwy, twarzy lub stawu skroniowo-żuchwowego?
Umów konsultację fizjoterapeutyczną i sprawdź, co może być związane z Twoimi objawami.